جودو


جودو

 

جودو یک ورزش و هنر اصیل ژاپنی است که ورزش آن به عنوان یکی از کارآمد ترین ،تکنیکی ترین و سخت ترین ورزش های رزمی در جهان شناخته شده. در سال1882 توسط استاد جیگاورو کانو پایه گذاری و به جامعه ژاپن معرفی شد.استاندارد و مرکز فدراسیون جهانی جودو، سازمان کودکان جودو در شهر توکیو پایتخت ژاپن می باشد. جودو اولین رشته رزمی بود که در سال 1964 در المپیک توکیو وارد بازی های المپیک شد.

تاریخچه و فلسفه

استاد جیگورو کانو بنیان‌گذار جودو

تاریخچه جودو از زندگی مؤسس آن جدایی ناپذیر است. پایه‌گذار این هنر رزمی اصیل، استاد جیگورو کانو بنیان‌گذار سیستم مدرن تربیت بدنی مدارس و دانشگاه‌های ژاپن در اواخر قرن نوزدهم (دوره مِیجی)، دانشمند فرهیخته و متخصص در چندین مکتب قدرتمند و پیشروی جوجوتسو از جمله کیتو-ریو و تِنجین شین یو-ریو بود. استاد کانو نخستین فرد آسیایی بود که به عضویت کمیته بین‌المللی المپیک درآمد. جیگورو کانو در یک خانوادهٔ قدیمی و ثروتمند، با سابقه طولانی در تولید و فروش ساکه در ناحیهٔمیکاگه واقع در منطقه هیگاشی نادا در شهر کوبه زاده شد. پدر استاد، جیروساکو مارِشیبا کانو، پسرخوانده کاهن اعظم معبد (ایزدکده) شینتوییِ هیوشی بود که کسب و کار موروثی خانواده را انتخاب نکرد و در مقام یک روحانی ارشد شینتو زندگی اش را وقف امور مذهبی و آموزشی کرد. او باور عمیقی به ارزش تحصیل و نیروی تعلیم و تربیت داشت و از ابتدا پسر سوم خود، جیگورو را برای کسب علم و معرفت به دست اساتید بزرگی چون چوکوئون یاماموتو و شوسِتسو آکیتا سپرد. استاد در سن نه سالگی مادر خود، بانو ساداکو کانو را از دست داد و همان سال پدر، خانواده را به توکیو منتقل کرد. کانوی جوان در مدارس خصوصی ثبت نام کرد و از ابتدا معلم خصوصی زبان انگلیسی داشت. در سال ۱۸۷۴ برای پیشرفت در مهارتهای زبان انگلیسی و آلمانی به مدرسه‌ای تحت مدیریت اروپایی‌ها فرستاده شد. در آن زمان استاد کانو تنها ۱٫۴۷ متر قد و ۴۱ کیلو وزن داشت. روزی بایسِی ناکای، یکی از دوستان خانواده که پیشتر عضو محافظین شوگون نیز بود، درباره جوجوتسو به عنوان بهترین شکل تمرین بدنی صحبت می‌کرد. پس از آن برخی از فنون جوجوتسو را برای کانوی جوان اجرا کرد و به او نشان داد که با هنر چیرگی بر نیروها و درک لطافت و ظرافت فنون قدیمی جوجوتسو چگونه یک شخص کوچک اندام نیز می‌تواند بر حریفی تنومند و بلندقد پیروز شود. با وجود مخالفت ناکای و حتی پدر مبنی بر خطرناک و از مُد افتاده بودن نبرد تن به تن سامورایی، کانو عزم کرد که هنر را بیاموزد.

 

این چنین بود که چشمه جودو از دل صخره کهنسال جوجوتسو جوشید. استاد جیگورو کانو در سال ۱۹۳۸ هنگام بازگشت از سفر کاری خود به مصر با کشتی هیکاوا مارو، در اثر ابتلاء به ذات الریه درگذشت. او با تعریف دوباره هنر رزمی از شیوه‌ای مخصوص برای جنگیدن و پیروز شدن به یک طریقت معنوی در زندگی و سلامتی جسم و روح برای عموم جامعه، میراثی ابدی برای نسلهای آینده بر جای گذاشت.

درجات فنی

ورزش کاران این رشته، درجات را از کیو (در ژاپنی به معنای درجه) ۱۰ یا همان کمربند سفید آغاز و با طی مراحل کیو ۹ تا کیو ۱ کمربندهای زرد، سبز، بنفش و قهوه‌ای به درجه دان یا کمربند مشکی می‌رسند؛ که کمربند مشکی از دان ۱ آغاز و تا دان ۱۰ ادامه می‌یابد.

 

 

 

 

 

جودو در ارتش‌ها و نظامی‌های جهان

 

جودو ورزش اول و ملزم تمام ارتش‌ها، نیروهای نظامی، پلیس، و تکاوری جهان است، به گونه‌ای که مسابقات جودو نیروهای نظامی جهان از سطح و جنجال بسیار بالایی برخوردار است. که اکثر مقامات بلند پایه کشور ها مشغول آن ورزش هستند.مثل رئیس جمهور روسیه

 

احترام و اَدب در جودو

یکی از اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین مسائلی که در جودو حاکم است، احترام به بزرگتر، پیشکسوت و رعایت ادب و رفتار اجتماعی است؛ جیگورو کانو در این امر بسیار حساس بود و همواره به شدت تلاش می‌کرد که ابتدا از لحاظ اخلاقی و روحی هنرجویان خود را تربیت کند و سپس به تربیت بدنی و رزمی آنها بپردازد. او هموراه در زمان پیری و از پا افتادگی نیز همیشه به شاگردان ارشد خود مسئله اخلاق و منش انسانی را یادآوری می‌کرد، و به آنان خاطر نشان می‌نمود که در آینده نیز به شاگردان خود این مسئله را انتقال دهند.

فنون جودو در سه بخش فنون پرتابی (ناگه وازا)، فنون خاک (کاتامه وازا یا نه وازا) و فنون ضربه‌ای (آتِمی وازا) قرار می‌گیرند.

فنون پرتابی این فنون شامل دو گروه فنون پرتابی سرپا (تاچی وازا) و فنون قربانی (سوتِمی وازا) می‌شود. در فنون قربانی، اجراکنندهٔ فن (توری) با افت بدن خود به سمت پهلو یا عقب همراه با دریافت کنندهٔ فن (اوکه) او را پرتاب کرده یا به خاک می‌زند. این گروه دارای دو دسته فنون قربانی یا افت به سمت عقب (ماسوتِمی وازا) و فنون قربانی به پهلو (یوکوسوتِمی وازا) است.

فنون خاک این فنون دارای سه زیرمجموعه می‌باشند:

اوسائه کومی وازا (osaekomi-waza): فنون مهار و کنترل حریف

شیمه وازا (shime-waza): فنون خفه یا بیهوش کردن

کانسِتسو وازا (kansetsu-waza): فنون قفل کردن و شکستن مفاصل

فنون ضربه‌ای این فنون خطرناک طبق سنت به درجات بالای دان یک آموزش داده می‌شود و شامل کلیهٔ حرکات ضربه‌ای دست و پا می‌شود.

امتیازات

در نبردهای رقابتی این هنر رزمی چهار نوع امتیاز وجود دارد که به ترتیب زیر می‌باشد.

وازاری امتیاز بزرگ معادل ۱۰ امتیاز

ایپون امتیاز کامل یا ضربه فنی محسوب شده که معادل ۱۰۰ امتیاز است و کسب این امتیاز باعث برد و پایان مسابقه می‌شود.

کسب دو امتیاز وازاری دیگر به منظور ایپون نیست و امتیازی مانند یوکو می‌باشد.

ضعف جودو ایران

و اما ضعف جودو ایران دست کم یک دهه اخیر متأسفانه جودو ایران با ضعف شدیدی مواجه شده است که بیشتر کارشناسان علت آن را دوپینگ و از همه مهمتر مشکلات شدید مالی ورزشکاران، نداشتن تکنیک و تاکتیک مناسب کافی در جودو، عدم استفاده از تجربه و دانش استادان و مربیان طراز اول خارجی و ضعف مدیریتی فدراسیون می‌دانند. کمرنگ شدن بعد فرهنگی و اخلاقی جودوی سنتی نیز به گرایش جوانان به بعد رقابتی و فیزیکی (دوپینگ) جودو دامن زده و از کیفیت کلی این هنر رزمی در ایران کاسته است. جودو ایران پس از درخشش کسانی همچون میراسماعیلی و میران و رودکی و آخوندزاده؛ با افت بسیار شدیدی مواجه گشته و دیگر رنگ قهرمانی را زیاد نچشیده است.